قرن چهارم هجرى - عصر سيّد رضى قبل از پرداختن به هر گونه بحثى بايد خاطرنشان سازيم كه سيد رضى متولد در سال 359 هجرى قمرى ، و در گذشته 406 هجرى قمرى ، نامش « محمد » و كنيه‌اش « ابو الحسن » ، دومين پسر دانشمند « حسين بن احمد » ملقب به « طاهر ذو المناقب » ، و لقبش « رضى » يا « شريف رضى » است ، و ما فارسى زبانان او را « سيد رضى » مىخوانيم . بنا بر اين سيد رضى مؤلف نهج البلاغه در نيمه دوم قرن چهارم هجرى ديده به دنيا گشوده ، و تحصيل كرده و پرورش يافته و نبوغش شكوفا شده است . در آينده در بارهء قرن چهارم هجرى يعنى عصر سيد رضى ، عصرى كه مؤلف نهج البلاغه در آن پرورش يافته و نزد استادان بزرگ و نامدارى تحصيل كرده ، تا نبوغش آشكار گشته ، سخن خواهيم گفت . ولى در اينجا بايد به طور اجمال يادآور شديم كه قرن چهارم را بايد عصر طلائى تاريخ اسلام ناميد . عصرى كه دانشمندان بزرگ اسلام شيعى ، سنى ، زيدى ، اسماعيلى و غيره و حتى دانشمندان غير مسلمان در عراق و مصر و سوريه و ايران و ديگر نقاط جهان اسلام ، سرگرم درس و بحث و تأليف و تصنيف و توسعه و تعميم علوم و فنون اسلامى و معارف بشرى بودند . در اين عصر دانشمندان مذاهب اسلامى با كمال آزادى و بدون تعصب به تعليم و تعلم و در كنار هم به مذاكره و بحث و بررسى مباحث علمى مىپرداختند ، و جوّى به وجود آورده بودند كه دانشمند پيرو مذاهب ديگر از قبيل مسيحى و يهودى و مجوسى ، و صابئى ، و حتى دانشمندان مادى نيز بدون در نظر گرفتن شخصيت و مذهب و ملت و عقيده و نيت به مبادله علوم و فنونى كه داشتند ، و فراگيرى دانشهاى اسلامى و غير اسلامى از شعر و لغت و ادب و هيئت و نجوم و جبر و مقابله و حساب و هندسه گرفته ، تا فقه و اصول و فلسفه و منطق و كلام و تفسير و حديث و تاريخ و رجال و صرف و نحو و قرائت و طب و جغرافى و ديگر علوم و فنون مبادرت مىورزيدند . مركز اجتماع اين دانشمندان و محل پخش انوار اين دانشها ، و فرهنگهائى كه آن همه در قرن چهارم هجرى خدمت به جامعه اسلامى بلكه دنياى بشرى كرده است ، بغداد بود . بغداد مركز بزرگ خلافت اسلامى ، و فرمان روايان دانشمند و دانش پرور شيعى آل بويه . چنان كه خواهيم ديد سيد رضى در چنين عصرى متولد شده ، و درس خوانده ، و شعر گفته و دست به قلم برده و آن همه آثار گرانقدر را در بغداد از خود به يادگار گذارده است .